Het stof van de recente verkiezingsstrijd in de Verenigde Staten is geleidelijk aan het neerdalen. Hoewel de uitkomst van de verkiezingen doet vermoeden dat er voldoende stof in de lucht zal blijven rondhangen. De impact van de campagne in de maatschappelijke en politieke verhoudingen in de Verenigde Staten zal zich nog geruime tijd doen voelen, wellicht zelfs tot en met de volgende verkiezingsronde. Is deze wijze van politiek bedrijven een ‘ver-van-mijn-bed-show’ waar we in Nederland slechts met verbazing en wellicht soms ook afgrijzen naar kunnen kijken? Of is deze wijze van sterk gepolariseerde en op de persoon van de politicus gerichte wijze van campagnevoeren veel dichter bij dan we durven vermoeden of hopen, wellicht zelfs op lokaal niveau?
Mijn stelling is dat de wijze waarop verkiezingscampagnes in de Verenigde Staten worden gevoerd, uiteindelijk ook invloed heeft op de politieke cultuur en wijze waarop we politiek bedrijven in Nederland. Amerikaanse campagnes staan bekend om hun intensiteit, persoonlijke aanvallen en grootschalige gebruik van media, vooral sociale media. Deze aanpak, waarbij politici vaak op hun tegenstanders inspelen met scherpe, vaak polariserende boodschappen, sijpelt steeds vaker door naar Nederlandse politieke campagnes, op termijn naar mijn overtuiging ook op gemeentelijk niveau.
Een belangrijk aspect van de Amerikaanse campagnes is het gebruik van social media als primair platform voor verkiezingsboodschappen. Dit zorgt ervoor dat politici op gemeentelijk niveau in Nederland ook steeds meer inzetten op directe communicatie via platforms zoals Facebook, Instagram en Twitter. Sociale media maken het mogelijk om gericht bepaalde groepen kiezers te bereiken en hun stem te winnen. Tegelijkertijd brengt dit risico’s met zich mee: korte, krachtige boodschappen en emotionele oproepen kunnen de politieke discussies versimpelen en polariserend werken, wat voor spanningen in lokale gemeenschappen kan zorgen.
Een ander kenmerk van Amerikaanse campagnes is de nadruk op individualisering en persoonlijkheidspolitiek. Kandidaten stellen zichzelf sterk centraal, wat in Nederland op landelijke niveau ook steeds vaker wordt gezien. Op gemeentelijk niveau zullen we dit naar mijn mening ook -in eerste instantie in mindere mate- gaan zien gebeuren Dit kan het risico vergroten dat beleidskwesties minder inhoudelijk worden besproken en eerder draaien om de zichtbaarheid en lokale bekendheid van de politicus.
Tot slot is er de invloed van financiering en mediabeleid. Amerikaanse campagnes worden gedomineerd door hoge budgetten en uitgebreide media-aandacht, wat ook Nederlandse politici heeft geïnspireerd om campagnes steeds professioneler aan te pakken. Dit kan leiden tot grotere verschillen in campagnekracht tussen partijen, ook lokaal.
Kortom, de stijl en strategieën uit Amerikaanse campagnes zullen op termijn een merkbare impact op de Nederlandse gemeentepolitiek, in het bijzonder de trend om steeds meer en vaker de campagne in te richten op de persoon van de politicus en minder op de inhoud van het te voeren beleid.
Deze column geeft de mening van Rob Duiven weer en niet het standpunt van de (fractie van de) Zoetermeerse VVD.
