De provincie Zuid-Holland zet Zoetermeer onder druk om sneller statushouders te huisvesten. De gemeente is geplaatst op trede 4 van het provinciaal interbestuurlijk toezicht; een vooraankondiging van indeplaatsstelling, waarbij de provincie zelf de huisvesting regelt op kosten van de gemeente. Dat dwingt het college tot maatregelen op korte termijn.
Het Rijk legt de gemeente elk halfjaar een taakstelling op voor het huisvesten van statushouders, en de provincie ziet toe op naleving. Dat lukt al enkele jaren niet: van de 1.775 sociale huurwoningen die in 2024 en 2025 vrijkwamen, gingen er 120 naar statushouders, terwijl er begin dit jaar nog een achterstand op de taakstelling uit 2025 openstond van 43 personen. Voor 2026 komen daar nog 225 statushouders bovenop. Op 1 juli aanstaande beoordeelt de provincie het door het college opgestelde Huisvestingsplan voor Vergunninghouders. Schiet dat tekort, dan volgt trede 5: een formeel besluit tot indeplaatsstelling.
De achterstand over 2025 is in de tussentijd weggewerkt met tijdelijke opvang van 33 statushouders in het voormalige hotel aan de Danny Kayelaan, via de Hotel Accommodatieregeling, die volledig door het COA wordt gefinancierd, en met tien plekken in de flexwoningen aan de Ruimtebaan. Daarmee is indeplaatsstelling in principe van de baan.
Voor de langere termijn wil het college een doorstroomlocatie ontwikkelen voor enkele tientallen statushouders. Dat is voor de Zoetermeerse VVD niet de voorkeursoplossing, maar wij begrijpen de keuze gegeven de juridische werkelijkheid van de taakstellingen. Bovendien heeft het voorstel een aantal eigenschappen die voor ons zwaar meewegen. De gemeente houdt zelf de regie. Zij kiest de locatie, het tempo en de voorwaarden, in plaats van af te wachten tot de provincie ingrijpt. Het Rijk betaalt de transitiekosten en een vast bedrag van € 60 per dag per geplaatste statushouder. En de bewoners betalen zelf huur. Daarnaast is de doorstroomlocatie niet exclusief voor statushouders bedoeld: het college zet erop in om de locatie ook te gebruiken voor lokale spoedzoekers, jongeren en mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Daarmee is het een investering die meerdere Zoetermeerse doelgroepen tegelijkertijd helpt. En doordat statushouders in de doorstroomlocatie meetellen voor de wettelijke taakstelling, voorkomt Zoetermeer dat elke nieuwe statushouder direct een sociale huurwoning bezet, woningen waar Zoetermeerse starters en gezinnen gemiddeld al 8,2 jaar op wachten.
Maar de doorstroomlocatie lost het achterliggende probleem niet op. Wij kiezen ervoor om de voorrangspositie voor statushouders bij sociale huurwoningen af te schaffen en alleen tijdelijke huisvesting te bieden, bijvoorbeeld op de wijze van de opvang in de voormalige gevangenis aan de Rokkeveenseweg. Het is voor ons niet uit te leggen dat een Zoetermeerder die al jaren in de rij staat voor een eerste eigen huis, telkens opnieuw moet inschikken voor een nieuwe doelgroep. Dat is geen kwestie van onwil tegenover statushouders, maar van eerlijkheid tegenover inwoners die hier al lang wonen. Een doorstroomlocatie verzacht die druk niet structureel, zij verschuift het probleem in tijd.
Bij de verdere uitwerking heeft de Zoetermeerse VVD drie aandachtspunten. Ten eerste het tempo: het huisvestingsplan spreekt over realisatie van de doorstroomlocatie binnen twee jaar, terwijl de taakstellingen intussen blijven oplopen. Dat vraagt om een concretere planning. Ten tweede de locatiekeuze, die zorgvuldig en met heldere communicatie naar omwonenden moet plaatsvinden. En ten derde de invulling van het gemengd gebruik: hoe wordt geborgd dat lokale spoedzoekers, jongeren en uitstromers uit beschermd wonen daadwerkelijk een substantieel deel van de plekken krijgen?
De Zoetermeerse VVD blijft het dossier op de voet volgen en gaat hierover constructief in gesprek met het college.
