Als wijnliefhebber heb ik weinig op met water bij de wijn. Een goede wijn verdient het om te worden geschonken zoals de maker hem bedoeld heeft. Onversneden. Maar wat aan tafel een bedenkelijke gewoonte is, kan in de politiek een noodzakelijke deugd zijn.
Op donderdag 5 november staat de teller op 367 dagen sinds de benoeming van de eerste verkenner voor het huidige kabinet. De formele kabinetsformatie is natuurlijk allang afgerond. De ministers zijn beëdigd, de bordesfoto is gemaakt. Toch lijkt het formeren gewoon door te gaan. Wie de moeizame onderhandelingen over de begroting en de belastingplannen volgt, ziet een kabinet dat telkens opnieuw steun moet zoeken. Een soort van permanente kabinetsformatie, inmiddels langer dan welke officiële formatie ook.
Dat hoort voor een deel bij een minderheidskabinet. Zonder eigen meerderheid moet je anderen overtuigen. Daar is niets mis mee. Het parlement krijgt zo een stevige positie en voorstellen kunnen er beter van worden. Maar dat vraagt wel iets van alle betrokkenen: de bereidheid om verder te kijken dan alleen het eigen verlanglijstje.
En juist daar wringt het volgens mij. Onderhandelingen over belastingen raken verknoopt met eisen over asiel, stikstof en medisch-ethische onderwerpen. Iedere partij heeft haar eigen argumenten. Iedere achterban wil iets terugzien. En iedere partijleider wil na afloop kunnen vertellen wat hij heeft binnengehaald. Niet voor een deel, maar volledig.
Maar het algemeen belang is meer dan de optelsom van al die deelbelangen. Een akkoord waarin iedereen een eigen cadeautje aantreft, levert nog niet vanzelf goed beleid op. Daarvoor zijn samenhang, betaalbaarheid en uitvoerbaarheid nodig. En de bereidheid om soms iets te laten liggen waar je zelf sterk aan hecht.
Nederland kent een lange traditie van overleg en compromis. Die moeten we blijven koesteren. Een compromis is geen bewijs van zwakte. Het vraagt juist politieke moed om aan je eigen achterban uit te leggen waarom niet alles kan. Dat geldt voor de oppositie én voor de coalitie. Wie verantwoordelijkheid vraagt van anderen, moet die zelf ook nemen.
Mijn wijn drink ik graag onverdund. Maar in politiek Den Haag wordt het hoog tijd dat iedereen bereid is water bij de wijn te doen.
Deze column geeft de mening van Rob Duiven weer en niet het standpunt van de (fractie van de) Zoetermeerse VVD
